HAMİLELİKTE VİTAMİN VE MİNERAL TAKVİYELERİ

Vitamin ve mineraller vücudun normal fonksiyonlarının yerine getirilmesinde, büyüme ve gelişiminde çok önemlidir. Hamilelik döneminde ise bebeğin gereksinimleri nedeniyle annede sıklıkla yetersizlik görülebilmektedir.

Hamilelik haftası, son adet tarihine göre hesaplandığı için anne adayı, hamile kaldığını öğrendiği zaman fetüs en az 1 aylık olmaktadır. Doktor gözetiminde ve bilinçli olmayan hamileliklerde, döllenme sırasında ve sonrasında, bazı vitamin ve minerallerin belirli düzeylerde olduğu kan değeri mümkün olamamakta ve bu destek sağlanamamaktadır. Bu nedenle, hamilelik öğrenildiği andan itibaren sağlıklı ve her çeşit besin maddesini yeterli miktarda tüketmek, bebeğin gelişimi için gerekli maddeleri sağlamak gerekir. Hamilelerin, içeriğinde sebze, meyve, yağsız kırmızı ve beyaz et, süt ve süt ürünleri, bakliyat ve tam tahıllı ekmek bulunan sağlıklı diyetlerle beslenerek ihtiyacı olan vitamin ve mineralleri almaları önemlidir.

Eğer hamileler, düzenli beslenemiyor, taze ve doğal sebze meyveye ulaşamıyor, büyük şehirlerde egzoz veya kirli havada yaşıyorsa mide bulantısı, kusma veya başka bir stres nedeniyle yeteri kadar iyi beslenemiyorsa çoğul gebeliği varsa doktor ilave vitamin verecektir. Günümüzde beslenmeye destek amaçlı verilen vitamin& mineral takviyeleri oldukça önem kazanmıştır.

Folik Asit

Folik asit, Nöral Tüp Defekti gibi önemli bir komplikasyonu önlemesi açısından çok önemlidir. İlk 3 ay, fetüsün organ gelişim dönemidir; bu dönemde ortamda yeterli folik asit olmasının Nöral Tüp Defektlerini %70 oranında önleyebildiği görülmektedir.

Planlı hamileliklerde doktor tarafından hamilelik başlangıcından 3 ay önce reçete edilmekte, planlı olmayan hamileliklerde ise acilen başlanması önerilmektedir.

Günlük 400 mikrogram folik asitin hamilelik öncesi başlanarak hamileliğin 12. haftasına kadar kullanımı önerilmektedir.

Hamilelikte gereken folik asitin gıdalarla alınması yeterli olmamakla birlikte, lifli yeşilliklerin tüketimine ağırlık verilebilir.

D Vitamini

D vitamini, kalsiyum ve fosfat dengesini sağlamada önemli yer oynar. Kemik ve diş sağlığı açısından önemlidir.  Yeterli D vitamini alımı, bebeğin ilk aylarında kemik gelişimi için çok önemlidir.

D vitamininin en çok bulunduğu gıdalar; balık, yumurta, kırmızı et olmakla birlikte hamilelikte gereken miktarın gıdalardan sağlanması mümkün olmayabilir.

Yeterli güneş almak da D vitamini üretimi için önemlidir. Özellikle kış aylarında D vitamini eksikliği artmaktadır.

Uluslararası kaynaklar günlük 10 µg (mikrogram) D vitamininin hamilelik ve emzirme süresince kullanılmasını önermektedir.

Demir

Demir eksikliği, genelde yorgunluk ve anemi ile ortaya çıkar. Tüm hamilelik ve laktasyonda total olarak 1000 mg demir kaybedilmektedir. 

Kırmızı et, yeşil lifli sebzeler, kuru meyveler yönünden zengin beslenme önerilmektedir. Yine de beslenme ile yeterli miktarın sağlanamaması söz konusu olabilir. Bu durumda demir, demir bağlama kapasitesi testleri yapıldıktan sonra demir tedavisi uygulanmaktadır.

Hamilelere anemi yoksa 27-30 mg, anemi varsa 30-120 mg günlük demir alımı sağlanmalıdır.

Demir takviyesi sırasında; C vitamini alınmasının emilimi arttırdığı, kahve-çay-süt ve kalsiyum alımının ise bu emilimi bozduğu bu nedenle ayrı zamanlarda alınmaları gerektiği bilinmektedir.

Kalsiyum Magnezyum

Kalsiyum, bebeğin kemik ve diş sağlığı için önemlidir. Süt ürünleri, kahvaltılık gevrekler ve kurutulmuş meyveler kalsiyum açısından zengin gıdalardır.

Yetersiz kalsiyum alımı olan düşük gelir düzeyli gebelerde kalsiyum replasmanı; hamilelik hipertansiyonu (preeklampsi) ve kemik erimesi (osteoporoz), bacaklardaki kramp riskini azaltmak için faydalıdır.

Magnezyumun yetersiz alınması da bacak kramplarına neden olabilir. Kalsiyum alımından optimal yarar sağlayabilmek için yeterli dozlarda D vitamini ve magnezyum alınması da şarttır.

Güneş ışığı almayan ya da 600 mg altında günlük kalsiyum alan hamilelere ilave 600 mg kalsiyum, gün ışığı ile temas ya da 10 µg vitamin D alması önerilebilir.

B Vitaminleri

B12 eksikliği, özellikle vejetaryan veya vegan olan kişilerin hamileliklerinde önemli bir sorun olabilir. Bu nedenle hamilelik öncesi kontrol edilmesi gereken vitaminlerden biridir.

B1 ve B6 vitamininin hamilelerde bulantı ve kusmaları %75’e kadar azalttığı bilinmektedir.

Omega 3

Omega 3 (Özellikle DHA) bebeğin beyin ve göz gelişiminde önemli rol oynamaktadır ve son yıllarda hamilelik için özel geliştirilen preparatlara eklenmektedir.

Hamilelik döneminde Omega 3 kullanımı ile düşük doğum ağırlığı riskinin azaltılması, erken doğum riskinin azaltılması, bebeğin beyin gelişimi, sinir gelişimi ve retina gelişiminin sağlanması hedeflenmektedir.

Beslenme ve yaşam şekli, hastalıklar, genetik özellikler vb. çok sayıda faktörün irdelenmesi ile en doğru vitamin & mineral kombinasyonu bulunabilir. Hamilelikte kullanılan ve önerilen multivitamin ve mineral kombinasyonları için eczacının rolü çok önemlidir. Hamile kalmayı planladığını belirten bir hastaya folik asit takviyesi önermek bile, çok sayıda hamileliğin sağlıklı geçmesini sağlayacaktır.

Ecz. Sibel Çolak

Kısa Bilgi:

Edirne'de doğdu. İstanbul üniversitesi Eczacılık Fakültesi’nden 1995 yılında mezun olduktan sonra MBA programını tamamladı. Londra'da İngilizce ve mesleki İngilizce eğitiminden sonra hedeflediği ilaç sektöründe çalışmaya başladı. 1997 yılında Aventis’te başladığı iş hayatında sırasıyla Eczacıbaşı, Abdi İbrahim ve Actelion firmalarında Ürün Müdürlüğü, Grup Ürün Müdürlüğü, İş Birimi Müdürlüğü görevlerinde bulundu.

Bugüne kadar enfeksiyon hastalıkları, antibiyotikler, NSAİ ‘ler, ağrı, üst solunum yolu hastalıkları ve soğuk algınlığı ürünleri, OTC ürünlerle çalıştı ve lansmanlar yaptı, özgün eğitimler hazırladı. Türkiye’de ve yurt dışında doktor, eczacı ve satış ekiplerine ürün -endikasyon ve pazarlama eğitimleri verdi. Almış olduğu çok sayıda eğitim ile sunum becerileri, beden dili, interaktif eğitim becerileri vb. alanlarda yetkinliklerini geliştirme fırsatı buldu.

Son 5 yıldır İzmir’deki eczanesinde serbest eczacı olarak çalışıyor. Eczanesinde eğitim, prim sistemleri, ürün kategorilerini yönetme konusunda uygulamalara ağırlık veriyor. Aynı zamanda Fortiks Eğitim Danışmanlık bünyesinde meslektaşlarına ve eczane teknisyenlerine sağlık eğitim seminerleri veriyor.

İletişim
sibelcolak@yahoo.com